Geupdate met ochtendappel

Met 8 andere dames in een busje naar Zeist, collega’s die qua leeftijd mijn moeder kunnen zijn. Om half 6 ’s ochtends word ik opgepikt. Ze jubelen, ze zijn hyper, het voelt als een schoolreisje. De kannen koffie en thee komen al tevoorschijn als we net 15 minuten rijden. De eerste stop. Ik ga achterin zitten, ik heb ’s ochtends (als enige blijkbaar) even wat rust aan mijn hoofd nodig. Gelukkig heb ik mijn mp3-speler bij me. Ik moet hem hard zetten, om het gegiebel te overstemmen.

We hebben een training: fris uw spelling op. In een veel te luxe congrescentrum zitten we in een zaal die oogt alsof er ook wel eens lijken liggen opgebaard. Voor ons staat een lange jonge man in pak. Even het ijs breken, moet hij gedacht hebben. “Ik ben Hendrik, woon in Amsterdam en ben getrouwd met Margreet” hij zegt dit met een zucht. De dames moeten erom lachen. Ik vind het teveel ingestudeerd en daarom niet grappig. “Zij heeft twee cavia’s” gaat hij verder en vertelt hoe hij deze beestjes niet leuk vindt, daar een lelijk grapje over heeft gemaakt, wat met een bbq te maken had en met ontlasting en dit nu nog steeds goed moet maken bij Margreet. Ik geloof het niet én vind het bovendien overbodige informatie. Mijn collega’s lachen wel.

We beginnen met een soort dictee om onze kennis op basisschool niveau te testen. Ik had beter van mezelf verwacht, maar gelukkig waren er collega’s die veel slechter scoorden dan ik. Dus opfrissen was nodig. Hoe zat het ook alweer met de persoonsvorm, hele werkwoord, ’t kofschip, voltooid deelwoord en bijvoeglijke naamwoorden? Voor de lunch wisten we alles weer. Zelfs iets geleerd over klinkers en stemmen (of waren het nou medeklinkers zonder stem?) en ik hoorde voor het eerst dat er een verschil is tussen zwakke en sterke werkwoorden. En bij zelfstandige naamwoorden is er van dit alles helemaal geen sprake.

Na de lunch ging het om waar we eigenlijk voor in Zeist waren: de nieuwe spelling. Eén collega van mij weigerde van begin af aan te accepteren dat de speling überhaupt vernieuwd is. Ik was het regelmatig met haar eens, maar vooral omdat ik een beetje discussie wel verfrissend vind tijdens zo’n training. Hendrik kwam er op den duur niet meer uit en wilde ons het adres geven van de meneer die het groene boekje heeft geschreven, zodat wij onze vragen en kritiek bij hem neer konden leggen.

De nieuwe spelling is onbegrijpelijk. Ze laten logische leestekens weg en maken simpele woorden onnodig ingewikkeld. Zo schrijven we ochtendappél tegenwoordig als: ochtendappel. De schrijvers van het groene boekje vinden, dat mensen die het lezen wel weten wat er staat, ook zonder het streepje op de e. Maar is dat wel zo? Ik niet hoor, ik denk gewoon dat het een appel betreft die ’s ochtends het beste smaakt. Bij het woord geüpdate moeten de stipjes wél op de u blijven staan. Want anders lezen mensen geupdate. Hoezo geupdate? Geupdate is toch niets? Of is het een date met een geup (dat is vast een reuze guppie)? Of is het een date die een beetje geupig is? Een geupige date (wat geupig is, weet ik niet, maar ik denk dat het saai is)? Dus dan heb je een saaie date gehad en daar eet je ’s ochtends geen beschuitje, maar een appel mee. Zoiets.

En dan de verschillende vormen van updaten. Probeer die maar eens uit te spreken (vooral als je het snel doet). Hij updatet, wordt in verleden tijd: hij updatete. En het zijn ‘de geüpdatete bestanden’. En dan heb je ook nog es óveral uitzonderingen voor. Bijvoorbeeld bij de tussenletters. Is het nou kippesoep of kippensoep? Inmiddels weet ik het wel. Hendrik zegt: “Het is altijd dit en dit, maaaar er is één uitzondering.” Ik dacht, eentje maar? Dat is mooi.

Maar nadat wij die ene uitzondering trouw hebben opgeschreven, komen er nóg twee uitzonderingen achter aan. Het is een ingewikkelde toestand die nieuwe spelling. En de spelling verandert ook nog es om de zoveel tijd. Hendrik heeft ons beloofd dat deze regels uit 2005 niet veranderd mogen worden tot 2025. Maar dat betekent natuurlijk wel dat als ik zo oud ben als mijn collega’s nu zijn, ik dan wéér een training nodig heb!

Voor de training was het zo simpel. Alles op gevoel. En kwam je er niet uit? Dan verving je gewoon een woord of zette je de zin in andere volgorde. Maar nu niet meer. Nu moet je nadenken als je schrijft, je afvragen hoe het nou zat en je aantekeningen er weer bij pakken. Een brief schrijven kost ineens een halve dag in plaats van een half uur. Als ik werkgever was, dacht ik wel twee keer na, voor ik mijn personeel liet opfrissen.